سونداژ چیست؟ انواع سوند، مراحل انجام، عوارض و مراقبت‌های لازم
پاسخ سریع
سونداژ (سوندگذاری یا کاتتریزاسیون ادراری) یعنی گذاشتن یک لوله‌ی نرم و باریک از مجرای ادرار تا مثانه برای تخلیه‌ی ادرار. هنگام احتباس ادرار، بی‌اختیاری، بعضی جراحی‌ها و بیماری‌های عصبی لازم می‌شود. سوند دائم (فولی) با یک بالن کوچک در مثانه نگه داشته می‌شود و بزرگ‌ترین خطرش عفونت ادراری است؛ هرچه سوند بیشتر بماند این خطر بالاتر می‌رود.
قطع کامل خروج ادرار همراه با درد شدید زیر شکم، تب و لرز، خون‌ریزی زیاد یا گیجی ناگهانی فقط «مشکل سوند» نیست و ارزیابی فوری پزشکی می‌خواهد.
خلاصه کاربردی
- سونداژ یعنی خالی کردن مثانه با یک لوله‌ی نرم و باریک که از مجرای ادرار وارد مثانه می‌شود.
- سوند فولی دائم است و با یک بالن کوچک پر از آب در مثانه می‌ماند؛ سوند متناوب هر بار بعد از تخلیه خارج می‌شود.
- مهم‌ترین عارضه‌ی سوند عفونت ادراری است و هرچه مدت ماندن سوند بیشتر شود، خطر بالاتر می‌رود.
- کیسه‌ی ادرار باید همیشه پایین‌تر از مثانه باشد و لوله نباید تا شود.
مسیرهای مرتبط
سوالات پرتکرار
سونداژ چیست و برای چه کسانی انجام می‌شود؟
سونداژ یعنی گذاشتن لوله‌ی نرم و باریکی به نام سوند در مثانه تا ادرار تخلیه شود. طبق MedlinePlus و NHS برای کسانی انجام می‌شود که نمی‌توانند مثانه‌شان را خالی کنند (احتباس ادرار)، ادرارشان را کنترل نمی‌کنند (بی‌اختیاری)، گرفتگی مجرا مثل بزرگی پروستات یا تنگی دارند، قبل یا بعد از بعضی جراحی‌ها یا بیماری‌های عصبی مثل ام‌اس و آسیب نخاع.
سونداژ درد دارد؟
معمولاً درد شدید نیست. NHS می‌گوید گذاشتن سوند ممکن است ناراحت‌کننده باشد و برای کم‌کردن درد از ژل بی‌حس‌کننده استفاده می‌شود. اگر هنگام گذاشتن سوند مقاومت یا درد شدید ایجاد شد، کار باید متوقف شود و پزشک بیمار را ببیند.
سوند فولی چیست؟
سوند فولی نوع رایج سوند دائم است: لوله‌ای نرم از جنس لاتکس یا سیلیکون که انتهای آن بالنی کوچک دارد. بعد از رسیدن به مثانه بالن با آب استریل پر می‌شود تا سوند بیرون نیفتد و ادرار به کیسه‌ی جمع‌آوری می‌ریزد.
سوند ادراری هر چند وقت یک‌بار عوض می‌شود؟
NHS می‌نویسد بیشتر سوندهای دائم دست‌کم هر ۳ ماه عوض می‌شوند و سوند سوپراپوبیک معمولاً هر ۴ تا ۱۲ هفته (MedlinePlus ۴ تا ۶ هفته را ذکر می‌کند). این اعداد محدودیت بالا هستند؛ اگر سوند زودتر گرفت، نشت کرد یا عفونت شد باید زودتر عوض شود. فاصله‌ی دقیق را پزشک یا پرستار مسئول مشخص می‌کند.
مهم‌ترین خطر سونداژ چیست؟
عفونت ادراری. NHS توضیح می‌دهد که سوند ممکن است راه ورود باکتری به مجرا، مثانه و گاهی کلیه‌ها شود و هرچه سوند بیشتر بماند خطر بیشتر است. به همین دلیل سوند فقط تا زمانی که لازم است نگه داشته می‌شود.
آیا با سوند می‌شود دوش گرفت؟
طبق MedlinePlus باید از پزشک بپرسید؛ در بسیاری از موارد دوش بلامانع است، ولی سوند و کیسه نباید از هم جدا شوند و کیسه باید پایین‌تر از مثانه بماند. وان و آب‌تنی طولانی را با پزشک هماهنگ کنید.
اگر ادرار از اطراف سوند نشت کند یعنی سوند خراب است؟
الزاماً نه. طبق MedlinePlus نشت می‌تواند به‌خاطر گرفتگی یا تاخوردگی سوند، قطر کم سوند، اسپاسم مثانه، یبوست، اندازه‌ی نادرست بالن یا عفونت باشد. در NHS هم آمده نشت می‌تواند علامت گرفتگی سوند باشد، پس باید بررسی شود که ادرار تخلیه می‌شود یا نه. جزئیات در راهنمای نشت و گرفتگی سوند آمده است.
آیا خانواده می‌تواند خودش سوند دائم را عوض کند؟
تعویض سوند دائم باید با تکنیک استریل و توسط فرد آموزش‌دیده انجام شود؛ NHS هم می‌گوید تعویض معمولاً کار پزشک یا پرستار است و فقط گاهی به بیمار یا مراقب آموزش داده می‌شود. کار خانواده مراقبت روزانه است: خالی‌کردن کیسه، شست‌وشوی اطراف سوند و زیر نظر گرفتن رنگ و حجم ادرار.
سونداژ (که به آن سوندگذاری یا کاتتریزاسیون ادراری هم می‌گویند) یعنی گذاشتن یک لوله‌ی نرم و باریک به نام سوند در مثانه برای تخلیه‌ی ادرار. بسیاری از خانواده‌ها این اصطلاح را وقتی می‌شنوند که پدر، مادر یا بیمارشان بعد از جراحی، سکته یا بیماری پروستات ناگهان با «سوند» روبه‌رو شده است. این راهنما تعریف سونداژ، دلیل‌های لازم‌شدن آن، انواع سوند، مراحل انجام، میزان درد، عوارض، مراقبت روزانه و علائم هشدار را با تکیه بر منابع پزشکی توضیح می‌دهد. مطالب آموزشی‌اند و جای تشخیص و دستور پزشک را نمی‌گیرند.
اگر دنبال درخواست خدمت هستید، صفحه سونداژ در منزل تهران مسیر ثبت درخواست است؛ اگر فقط می‌خواهید بدانید سونداژ چیست و چه انتظاری باید داشت، ادامه‌ی مقاله را بخوانید.
سونداژ دقیقاً چیست؟
سونداژ گذاشتن لوله‌ای نرم در مثانه برای تخلیه‌ی ادرار است. طبق MedlinePlus (کتابخانه‌ی ملی پزشکی آمریکا) سوند لوله‌ای است که در بدن گذاشته می‌شود تا ادرار را از مثانه تخلیه و جمع‌آوری کند. در بیشتر موارد سوند از راه مجرای ادرار (همان لوله‌ای که ادرار را از مثانه به بیرون می‌برد) وارد مثانه می‌شود و در یک نوع خاص، از راه سوراخی کوچک در پایین شکم.
چند واژه که اغلب جابه‌جا استفاده می‌شوند: «سونداژ» و «سوندگذاری» عمل گذاشتن سوند را می‌گویند؛ «وصل سوند» معمولاً یعنی اولین بار گذاشتن؛ «تعویض سوند» یعنی بیرون‌آوردن سوند قدیمی و گذاشتن سوند تازه. «سوند فولی» نام رایج یکی از انواع سوند دائم است.
سونداژ چه زمانی لازم می‌شود؟
سونداژ وقتی لازم است که بیمار نمی‌تواند ادرارش را به‌اندازه‌ی کافی یا ایمن تخلیه یا کنترل کند. MedlinePlus و NHS دلایل زیر را نام می‌برند:
- احتباس ادرار: ناتوانی در خالی‌کردن مثانه؛ مثلاً در گرفتگی مجرا با بزرگی پروستات یا تنگی مجرا.
- بی‌اختیاری ادرار: وقتی روش‌های دیگر نتیجه نداده‌اند و سوند آخرین راه کنترل نشت است.
- جراحی: قبل، حین یا بعد از بعضی جراحی‌ها، به‌ویژه جراحی پروستات و ناحیه‌ی تناسلی؛ همچنین هنگام زایمان با بی‌حسی اپیدورال.
- بیماری‌های عصبی و حرکتی: ام‌اس، آسیب نخاع، زوال عقل و شرایطی که عصب مثانه را درگیر می‌کنند.
- انجام آزمایش یا دادن دارو: برای بعضی آزمون‌ها یا رساندن دارو مستقیم به مثانه، مثل بعضی درمان‌های سرطان مثانه.
نکته‌ی مهم این است که سوند «درمان بیماری» نیست؛ ابزاری برای تخلیه‌ی ادرار است. به همین دلیل پزشک باید دلیل گذاشتن آن را بداند و در فواصل مشخص بررسی کند هنوز لازم است یا نه. هرچه سوند بیشتر بماند، خطر عفونت بالاتر می‌رود.
انواع سونداژ و سوند ادراری چیست؟
سوندها براساس مدت ماندن و محل ورود به چهار دسته‌ی کلی تقسیم می‌شوند. انتخاب نوع مناسب فقط با پزشک است و به بیماری، توان دست و دیدِ بیمار و مدت نیاز بستگی دارد.
مقایسه‌ی انواع سوند ادراری
| نوع | چطور کار می‌کند | کجا مناسب است | نکته‌ی مهم |
|---|---|---|---|
| متناوب | هر بار فقط برای خالی‌کردن مثانه گذاشته و بیرون کشیده می‌شود؛ هر بار سوند تازه | کسانی که می‌توانند خودشان یا مراقبشان آموزش ببینند؛ NHS در بیشتر موارد آن را توصیه می‌کند | خطر عفونتش از سوند دائم کمتر است؛ بیمار باید آموزش ببیند |
| دائم (فولی) | از مجرا وارد می‌شود و با بالن کوچک پر از آب در مثانه می‌ماند؛ ادرار به کیسه می‌ریزد | احتباس مداوم، بیمار بستری یا کم‌تحرک، بعد از بعضی جراحی‌ها | بیشترین ریسک عفونت، نشت و گرفتگی؛ تعویض دوره‌ای لازم است |
| سوپراپوبیک | از سوراخ کوچکی در پایین شکم مستقیم وارد مثانه می‌شود؛ وصل اولیه‌اش در بیمارستان یا مطب انجام می‌شود | وقتی مجرا آسیب‌دیده یا مسدود است یا سوند متناوب ممکن نیست | نگهداری پوست اطراف آن اهمیت دارد؛ سوراخ شکم زود بسته می‌شود و سوند نباید خودسرانه خارج شود |
| کاندومی (خارجی) | غلافی مثل کاندوم روی آلت نصب می‌شود و ادرار به کیسه می‌رود؛ لوله‌ای داخل بدن نمی‌رود | آقایان دچار بی‌اختیاری که احتباس ندارند | طبق MedlinePlus باید روزانه عوض شود |
همان‌طور که NHS تأکید می‌کند، سوند دائم برای بسیاری از بیماران راحت‌تر است، ولی «بیشتر مستعد مشکلاتی مثل عفونت» است. بنابراین هر جا سوند متناوب شدنی باشد، معمولاً ترجیح داده می‌شود.
سوند فولی از چه ساخته می‌شود و چرا بالن دارد؟
سوند فولی لوله‌ای نرم از جنس لاتکس، سیلیکون یا مواد مشابه است. MedlinePlus می‌گوید سوندها در اندازه‌ها، جنس‌ها و انواع مختلف ساخته می‌شوند و معمولاً کوچک‌ترین سوند مناسب انتخاب می‌شود. انتهای سوند فولی یک بالن کوچک دارد که بعد از رسیدن به مثانه با آب استریل پر می‌شود و مانع بیرون‌افتادن سوند می‌شود. هنگام خارج‌کردن، آب بالن تخلیه می‌شود.
دو نکته برای خانواده مهم است. اول، حساسیت به لاتکس یکی از عوارض ممکن است و اگر بیمار سابقه‌ی حساسیت به لاتکس یا کائوچو دارد باید پیش از سونداژ اطلاع بدهید. دوم، سوند هم‌اندازه برای همه نیست؛ اندازه‌ی نادرست سوند یا بالن می‌تواند باعث نشت ادرار شود.
سونداژ چطور انجام می‌شود؟ مراحل کلی
سونداژ باید با تکنیک استریل و توسط فرد آموزش‌دیده انجام شود. توصیف زیر برای آشنایی خانواده است، نه آموزش انجام خودسرانه.
- ارزیابی و گرفتن شرح حال: دلیل سونداژ، سابقه‌ی جراحی، بزرگی پروستات، بیماری عصبی، حساسیت به لاتکس و داروهای مصرفی بررسی می‌شود. دستور پزشک برای اولین سوندگذاری لازم است.
- شست‌وشوی دست و آماده‌سازی وسایل استریل: ست یک‌بارمصرف، دستکش استریل، ماده‌ی ضدعفونی، ژل و کیسه‌ی جمع‌آوری آماده می‌شود.
- ضدعفونی ناحیه و استفاده از ژل: ژل لغزنده یا بی‌حس‌کننده رد شدن سوند را آسان‌تر و کم‌دردتر می‌کند؛ NHS می‌گوید گذاشتن سوند ممکن است ناراحت‌کننده باشد و ژل برای کم‌کردن درد به کار می‌رود.
- عبور سوند به‌آرامی: سوند با ملایمت جلو می‌رود تا ادرار بیاید. مقاومت یا درد شدید نشانه‌ی توقف و ارزیابی است، نه فشار آوردن.
- پر کردن بالن (در سوند فولی): پس از خروج ادرار و اطمینان از جای درست سوند، بالن با مقدار مناسب آب استریل پر می‌شود.
- اتصال به کیسه و تثبیت: سوند به کیسه وصل می‌شود، با چسب یا نگه‌دارنده روی ران یا شکم ثابت می‌شود و کیسه پایین‌تر از مثانه قرار می‌گیرد.
- آموزش خانواده: نحوه‌ی خالی‌کردن کیسه، شست‌وشو، نوشیدن آب و علائم هشدار توضیح داده می‌شود.
سونداژ درد دارد؟
معمولاً درد شدید ندارد، ولی ممکن است ناراحت‌کننده باشد. بیشتر بیماران احساس فشار، سوزش کوتاه یا نیاز به ادرار را توصیف می‌کنند. NHS تصریح می‌کند گذاشتن هر دو نوع سوند ممکن است ناراحت‌کننده باشد و برای کاهش درد از ژل بی‌حس‌کننده استفاده می‌شود؛ بعد از جا افتادن سوند، بیشتر افراد با آن راحت می‌شوند. اگر ناراحتی ادامه‌دار یا شدید باشد، یا خون‌ریزی یا درد تیز دیده شود، باید ارزیابی شود.
اسپاسم مثانه (انقباض دردناک شبیه دل‌پیچه در پایین شکم) در بیماران دارای سوند شایع است. NHS علت را تلاش مثانه برای بیرون‌دادن بالن می‌داند. اگر شدید یا مداوم است، پزشک ممکن است دارو بدهد یا نوع و اندازه‌ی سوند را عوض کند.
سونداژ در منزل برای چه کسانی مناسب است و چه زمانی نه؟
برای بیمار سالمند، کم‌تحرک یا بستری در خانه که رفت‌وآمد به مرکز درمانی برایش سخت است، تعویض دوره‌ای یا بررسی سوند در منزل می‌تواند گزینه‌ی عملی باشد. وقتی دستور پزشک و وسایل استریل وجود داشته باشد و بیمار ناپایدار نباشد، سونداژ در خانه با پرستار آموزش‌دیده انجام می‌شود و بیمار از جابه‌جایی سخت و مواجهه با محیط پرتراکم بیمارستان معاف می‌ماند.
در وضعیت‌های زیر موضوع فقط سونداژ ساده نیست و باید ابتدا پزشک بیمار را ببیند یا او را به مرکز درمانی منتقل کند:
- تب و لرز یا گیجی ناگهانی (در سالمندان عفونت ادراری ممکن است با گیجی شروع شود)
- درد شدید زیر شکم یا پهلو، یا مثانه‌ی بسیار متورم و دردناک
- خون‌ریزی واضح، لخته‌ی خون یا قطع کامل خروج ادرار با وجود سوند
- مقاومت شدید هنگام عبور سوند یا شک به آسیب مجرا
- بیماری قلبی یا تنفسی ناپایدار و کاهش هوشیاری
برای جزئیات ارزیابی در این شرایط می‌توانید از ویزیت پزشک در منزل یا بررسی ادرار با آزمایش در منزل کمک بگیرید. اطلاعات پایه‌ی خدمت از جمله هزینه و زمان اعزام در صفحه سونداژ در منزل تهران آمده است.
مراقبت روزانه از سوند و کیسه‌ی ادرار
بیشتر مشکلات سوند با چند عادت ساده قابل پیشگیری است. این فهرست از صفحه‌های MedlinePlus و NHS خلاصه شده است:
- کیسه همیشه پایین‌تر از مثانه باشد تا ادرار برنگردد. روی زمین نگذارید و سر شیر خروجی را به جایی نزنید.
- کیسه را وقتی نصفه پر است خالی کنید (MedlinePlus: حدود نیمه پر و موقع خواب؛ NHS: بین نصف تا سه‌چهارم). قبل و بعد از آن دست‌ها را با آب و صابون بشویید.
- روزانه محل ورود سوند را با آب و صابون ملایم بشویید و بعد از اجابت مزاج دوباره تمیز کنید؛ از جلو به عقب در خانم‌ها. از پودر، کرم و اسپری در آن ناحیه استفاده نکنید.
- سوند را کمتر از کیسه جدا کنید. هر بار جداشدن راه ورود باکتری است.
- لوله تا یا فشرده نشود. اگر ادرار نمی‌آید اول مسیر لوله را از نظر پیچ‌خوردگی بررسی کنید.
- آب کافی بنوشید. NHS می‌گوید به اندازه‌ای که ادرار زرد روشن بماند؛ اگر پزشک محدودیت مایعات داده، همان را رعایت کنید.
- یبوست را جدی بگیرید. MedlinePlus یبوست را از دلایل نشت ادرار از کنار سوند نام می‌برد و NHS فیبر و مایعات کافی را برای پیشگیری از آن توصیه می‌کند.
یک اختلاف در منابع: NHS تعویض کیسه‌ی ساق پا را هر ۷ روز و MedlinePlus یک یا دو بار در ماه ذکر می‌کند. هر دو به شرایط و نوع کیسه بستگی دارند؛ مبنای عمل، برنامه‌ی تیم درمانی خودتان است.
عوارض و خطرهای سونداژ چیست؟
سونداژ در دست افراد آموزش‌دیده ایمن است، ولی بدون خطر نیست. NHS می‌گوید مهم‌ترین مشکل سوند این است که ممکن است باکتری را وارد بدن کند و عفونت مجرا، مثانه یا کمتر کلیه ایجاد شود. این عفونت‌ها از شایع‌ترین عفونت‌های مرتبط با مراقبت درمانی‌اند و خطرشان در سوند دائم بیشتر است. MedlinePlus علاوه بر آن این موارد را نام می‌برد:
- حساسیت به لاتکس
- سنگ مثانه و رسوب در سوند یا کیسه
- خون در ادرار
- آسیب مجرا هنگام گذاشتن سوند
- عفونت خون (سپتی‌سمی) در موارد شدید
- آسیب کلیه و، پس از سال‌ها سوند دائم، افزایش خطر سرطان مثانه (فقط در استفاده‌ی طولانی)
یک اجماع بریتانیایی از انجمن جراحان و پرستاران اورولوژی (BAUS/BAUN، ۲۰۲۱) عوارض سوند دائم بلندمدت را این‌طور فهرست می‌کند: عفونت مرتبط با سوند، گرفتگی سوند، اسپاسم مثانه (که باعث درد و نشت می‌شود)، کاهش ظرفیت مثانه، آسیب و گشادشدن مجرا و التهاب مزمن. در یک مطالعه روی ۲۰۲ بیمار با سوند بلندمدت، در طول ۱۲ ماه حدود ۵۷٪ دست‌کم یک بار عفونت ادراری مرتبط با سوند، ۳۴٪ گرفتگی و ۶۷٪ نشت اطراف سوند را تجربه کردند (J Clin Nurs 2017). یعنی مشکل سوند استثنا نیست و باید از اول برای آن آماده بود.
علائم هشدار: چه زمانی سریع‌تر ارزیابی لازم است
- تب، لرز یا احساس گرما و سرما، درد پهلو یا زیر شکم، ادرار بدبو یا کدر
- گیجی یا بی‌حالی ناگهانی، به‌ویژه در سالمند
- قطع کامل یا بسیار کم‌شدن ادرار با وجود نوشیدن کافی آب
- خون روشن یا لخته‌ی خون در سوند یا کیسه
- نشت زیاد ادرار از اطراف سوند یا بیرون‌افتادن سوند
- درد یا اسپاسم شدید و مداوم مثانه
این‌ها را به تیم درمانی یا پزشک اطلاع دهید. اگر تب بالا همراه با لرز، افت شدید حال یا قطع کامل ادرار با درد شدید است، تماس با اورژانس را به تأخیر نیندازید.
سوند را هر چند وقت یک‌بار باید عوض کرد؟
جنس سوند و نوع آن فاصله‌ی تعویض را تعیین می‌کنند و عدد ثابتی برای همه وجود ندارد. NHS می‌نویسد بیشتر سوندهای دائم باید دست‌کم هر ۳ ماه برداشته و عوض شوند و سوند سوپراپوبیک معمولاً هر ۴ تا ۱۲ هفته؛ MedlinePlus برای سوپراپوبیک ۴ تا ۶ هفته را ذکر می‌کند. این‌ها سقف‌اند. اگر سوند گرفتگی، نشت مکرر، رسوب یا عفونت پیدا کند، باید زودتر عوض شود. جزئیات بیشتر در سوند ادراری هر چند وقت باید تعویض شود؟ آمده است.
تعویض تاریخ‌دار برای بیمار فایده‌ای عملی دارد: وقتی تاریخ بعدی مشخص باشد، سوند قبل از گرفتگی عوض می‌شود و کمتر به اورژانس می‌رسید.
اشتباه‌های رایج در مراقبت از سوند
- بالاتر بردن کیسه از مثانه هنگام جابه‌جایی بیمار؛ حتی چند دقیقه می‌تواند ادرار را برگرداند.
- شست‌وشوی سوند و مثانه با محلول به‌صورت خودسرانه: Cochrane (۲۰۱۷) بررسی کرد آیا شست‌وشوی روتین سوندهای بلندمدت فایده دارد و نتیجه گرفت شواهد کافی برای سود یا زیان نیست؛ بعضی مطالعه‌ها هم عوارضی مثل خون در محلول و اسپاسم گزارش کرده‌اند. این کار را فقط طبق دستور تیم درمانی انجام دهید.
- درمان بدون دستور هر کشت مثبت ادرار: وجود باکتری در ادرار بدون علامت همیشه عفونت نیست. راهنمای IDSA برای باکتری بدون علامت در بیمارانی که سوند دائم دارند در نسخه‌ی ۲۰۰۵ درمان را توصیه نکرده بود و نسخه‌ی ۲۰۱۹ آن را به‌روز کرده است؛ تصمیم درمان با پزشک است، نه نتیجه‌ی کشت تنها.
- پوشاندن محل سوند با کرم یا پودر: MedlinePlus از آنها در آن ناحیه نهی می‌کند.
- کشیدن خودسرانه‌ی سوند: MedlinePlus تأکید می‌کند بالن باید هنگام برداشتن سوند خالی شود؛ سوند با بالن پر را نکشید و تعویض را به فرد آموزش‌دیده بسپارید.
- ماندن سوند «برای راحتی»: اگر دلیل پزشکی ادامه‌ی سوند از بین رفته، باید از پزشک درباره‌ی برداشتن آن بپرسید.
برای درخواست سونداژ در منزل چه اطلاعاتی را آماده کنیم؟
اگر می‌خواهید پرستار برای وصل یا تعویض سوند به منزل بیاید، این اطلاعات روند را سریع‌تر و ایمن‌تر می‌کند:
- دلیل سونداژ و دستور یا گزارش پزشک (برای اولین سوندگذاری لازم است)
- جنسیت پرستار مدنظر: امکان انتخاب پرستار خانم یا آقا وجود دارد و هزینه‌ی اضافه ندارد
- اگر سوند قبلی هست: تاریخ آخرین تعویض، نوع و اندازه‌ی سوند، و مشکل فعلی (نشت، گرفتگی، درد)
- سابقه‌ی حساسیت به لاتکس یا دارو، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی
- علائم همراه مثل تب، درد، خون در ادرار یا گیجی
هزینه‌ی پایه‌ی سونداژ در منزل تهران از ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان شروع می‌شود و ایاب‌وذهاب جداگانه است؛ مبلغ نهایی پیش از اعزام اعلام می‌شود. توضیح اجزای هزینه در هزینه تعویض سوند در منزل تهران و جزئیات خدمت در صفحه سونداژ در منزل تهران آمده است.
برای ثبت درخواست سونداژ یا تعویض سوند در منزل تماس بگیرید — ۰۹۱۲۰۷۶۶۸۰۱
جمع‌بندی
سونداژ ابزاری ساده برای تخلیه‌ی مثانه است، ولی مثل هر ابزار وارد بدن، فقط تا زمانی که لازم است باید بماند. انتخاب نوع سوند با پزشک، اجرای استریل با نیروی آموزش‌دیده، مراقبت روزانه با چند عادت ساده (کیسه پایین‌تر از مثانه، شست‌وشوی روزانه، آب کافی و لوله‌ی بدون پیچ‌خوردگی) و توجه به علائم هشدار، بیشتر مشکلات را کم می‌کند. هر جا تردید داشتید، به‌جای حدس‌زدن با تیم درمانی تماس بگیرید.
سؤالات متداول درباره‌ی سونداژ
پاسخ‌های زیر عمومی‌اند و جای دستور پزشک معالج را نمی‌گیرند.
سونداژ چیست و برای چه کسانی انجام می‌شود؟
سونداژ یعنی گذاشتن لوله‌ی نرم و باریکی به نام سوند در مثانه تا ادرار تخلیه شود. طبق MedlinePlus و NHS برای کسانی انجام می‌شود که نمی‌توانند مثانه‌شان را خالی کنند (احتباس ادرار)، ادرارشان را کنترل نمی‌کنند (بی‌اختیاری)، گرفتگی مجرا مثل بزرگی پروستات یا تنگی دارند، قبل یا بعد از بعضی جراحی‌ها یا بیماری‌های عصبی مثل ام‌اس و آسیب نخاع.
سونداژ درد دارد؟
معمولاً درد شدید نیست. NHS می‌گوید گذاشتن سوند ممکن است ناراحت‌کننده باشد و برای کم‌کردن درد از ژل بی‌حس‌کننده استفاده می‌شود. اگر هنگام گذاشتن سوند مقاومت یا درد شدید ایجاد شد، کار باید متوقف شود و پزشک بیمار را ببیند.
سوند فولی چیست؟
سوند فولی نوع رایج سوند دائم است: لوله‌ای نرم از جنس لاتکس یا سیلیکون که انتهای آن بالنی کوچک دارد. بعد از رسیدن به مثانه بالن با آب استریل پر می‌شود تا سوند بیرون نیفتد و ادرار به کیسه‌ی جمع‌آوری می‌ریزد.
سوند ادراری هر چند وقت یک‌بار عوض می‌شود؟
NHS می‌نویسد بیشتر سوندهای دائم دست‌کم هر ۳ ماه عوض می‌شوند و سوند سوپراپوبیک معمولاً هر ۴ تا ۱۲ هفته (MedlinePlus ۴ تا ۶ هفته را ذکر می‌کند). این اعداد محدودیت بالا هستند؛ اگر سوند زودتر گرفت، نشت کرد یا عفونت شد باید زودتر عوض شود. فاصله‌ی دقیق را پزشک یا پرستار مسئول مشخص می‌کند.
مهم‌ترین خطر سونداژ چیست؟
عفونت ادراری. NHS توضیح می‌دهد که سوند ممکن است راه ورود باکتری به مجرا، مثانه و گاهی کلیه‌ها شود و هرچه سوند بیشتر بماند خطر بیشتر است. به همین دلیل سوند فقط تا زمانی که لازم است نگه داشته می‌شود.
آیا با سوند می‌شود دوش گرفت؟
طبق MedlinePlus باید از پزشک بپرسید؛ در بسیاری از موارد دوش بلامانع است، ولی سوند و کیسه نباید از هم جدا شوند و کیسه باید پایین‌تر از مثانه بماند. وان و آب‌تنی طولانی را با پزشک هماهنگ کنید.
اگر ادرار از اطراف سوند نشت کند یعنی سوند خراب است؟
الزاماً نه. طبق MedlinePlus نشت می‌تواند به‌خاطر گرفتگی یا تاخوردگی سوند، قطر کم سوند، اسپاسم مثانه، یبوست، اندازه‌ی نادرست بالن یا عفونت باشد. در NHS هم آمده نشت می‌تواند علامت گرفتگی سوند باشد، پس باید بررسی شود که ادرار تخلیه می‌شود یا نه. جزئیات در راهنمای نشت و گرفتگی سوند آمده است.
آیا خانواده می‌تواند خودش سوند دائم را عوض کند؟
تعویض سوند دائم باید با تکنیک استریل و توسط فرد آموزش‌دیده انجام شود؛ NHS هم می‌گوید تعویض معمولاً کار پزشک یا پرستار است و فقط گاهی به بیمار یا مراقب آموزش داده می‌شود. کار خانواده مراقبت روزانه است: خالی‌کردن کیسه، شست‌وشوی اطراف سوند و زیر نظر گرفتن رنگ و حجم ادرار.
منابع علمی
- MedlinePlus: Urinary catheters (بازبینی ۱ ژانویه ۲۰۲۵)
- MedlinePlus: Indwelling catheter care
- MedlinePlus: Urine drainage bags
- MedlinePlus: Suprapubic catheter care
- NHS: Urinary catheter — Overview
- NHS: Urinary catheter — Types
- NHS: Urinary catheter — Living with
- NHS: Urinary catheter — Risks
- Reid S, et al. BAUS/BAUN consensus document: management of the complications of long-term indwelling catheters. BJU Int 2021
- Wilde MH, et al. Exploring relationships of CAUTI and blockage in people with long-term indwelling urinary catheters. J Clin Nurs 2017
- Shepherd AJ, et al. Washout policies in long-term indwelling urinary catheterisation in adults. Cochrane Database Syst Rev 2017
- Nicolle LE, et al. IDSA Clinical Practice Guideline for the Management of Asymptomatic Bacteriuria: 2019 Update. Clin Infect Dis 2019
تاریخ دسترسی: ۲۰۲۶-۱۰-۱۳. فاصله‌ی تعویض سوند و کیسه در منابع مختلف کمی متفاوت است و به جنس سوند، بیمار و پروتکل تیم درمانی بستگی دارد. هزینه و شرایط خدمت از داده‌ی فعلی صفحه‌ی سرویس سونداژ کارن درمان است.
برای دریافت خدمت در منزل، همین حالا اقدام کنید:
پس از ثبت درخواست، در پنل کاربری وضعیت پرستار را لحظه‌به‌لحظه می‌بینید و می‌توانید مستقیم با او گفتگو کنید.
