فوت در شب و روز تعطیل: چه کسی گواهی می‌دهد؟ آیا اورژانس ۱۱۵ صادر می‌کند؟
پاسخ سریع
اورژانس ۱۱۵ برای احیا و فوریت است و گواهی فوت صادر نمی‌کند. شب و تعطیلات سه مسیر باز است: ۱۱۰ برای فوت مشکوک، دادپزشک (۳۱۶۳ با پیش‌شمارهٔ ۰۴۱؛ در تهران شبانه‌روزی و در بقیهٔ کشور ساعات اداری، طبق اعلام فروردین ۱۴۰۴) و پزشک معالج یا پزشک اعزامی. اگر فوت در بیمارستان باشد، صدور گواهی تا پایان وقت اداری روز بعد می‌تواند به تعویق بیفتد. ثبت فوت در ثبت‌احوال ده روز مهلت دارد؛ برای یک شب یا یک تعطیلی لازم نیست عجله کنید.
در شب هم اگر احتمال زنده‌بودن هست، ۱۱۵ و احیا؛ در فوت مشکوک، ۱۱۰ و جابه‌جانکردن پیکر.
خلاصه کاربردی
- اورژانس ۱۱۵ برای احیا و فوریت‌های پزشکی است و گواهی فوت صادر نمی‌کند.
- شب و تعطیلات، پلیس ۱۱۰ برای فوت مشکوک پاسخ می‌دهد و دادپزشک در تهران شبانه‌روزی است.
- در بیمارستان، صدور گواهی فوت در فوت خارج از ساعت اداری می‌تواند تا پایان وقت اداری روز بعد بماند.
- ثبت فوت در ثبت‌احوال ده روز مهلت دارد و روز وفات حساب نمی‌شود.
مسیرهای مرتبط
سوالات پرتکرار
اگر شب کسی در منزل فوت کند با چه کسی تماس بگیریم؟
اگر هنوز احتمال زنده‌بودن هست، ۱۱۵ و احیا. اگر فوت مشکوک، حادثه‌ای یا ناگهانی است، ۱۱۰. اگر فوت طبیعی و قابل‌انتظار است، پزشک معالج یا دادپزشک (۳۱۶۳ با پیش‌شمارهٔ ۰۴۱؛ در تهران شبانه‌روزی) یا پزشک اعزامی دارای مجوز.
آیا اورژانس ۱۱۵ گواهی فوت صادر می‌کند؟
خیر. به گفتهٔ اورژانس ۱۱۵ استان گیلان، صدور گواهی فوت جزو وظایف ۱۱۵ نیست و مأموریت آن فوریت‌های پزشکی و احیا است. گواهی را پزشک معالج، دادپزشک یا پزشکی قانونی می‌دهد.
اگر فوت در روز تعطیل باشد، ثبت‌احوال باز است؟
اداره‌های ثبت‌احوال در ساعات و روزهای اداری پاسخگو هستند. اما مهلت اعلام فوت ده روز است و روز وفات به حساب نمی‌آید (ماده ۲۵ قانون ثبت‌احوال)؛ پس برای یک شب یا چند روز تعطیلی لازم نیست عجله کنید، ولی روزهای تعطیل وسط مهلت شمرده می‌شود.
اگر بیمار در بیمارستان شب فوت کند، گواهی کی صادر می‌شود؟
طبق بخشنامهٔ وزارت بهداشت، اگر فوت در وقت اداری باشد گواهی و جواز دفن همان روز صادر می‌شود؛ اگر خارج از ساعات اداری باشد، می‌توان صدور را حداکثر تا پایان وقت اداری روز بعد به تعویق انداخت. در بیمارستان هزینهٔ صدور با بیمارستان است.
پیکر را شب تا صبح کجا نگه داریم؟
اگر تا صبح گواهی و جواز دفن صادر نمی‌شود، با پزشک یا آرامستان محل دربارهٔ نگهداری هماهنگ کنید. ایمنا از قول پزشکی قانونی نوشته است نگهداری طولانی جسد در سردخانهٔ پزشکی قانونی وظیفهٔ این سازمان نیست و باید از سردخانهٔ آرامستان‌ها استفاده شود.
فوت نه ساعت اداری می‌شناسد و نه تقویم. وقتی ساعت دو بامداد یا جمعهٔ یک تعطیلی طولانی است، پرسش‌ها فوری‌تر می‌شود: کسی می‌آید؟ اورژانس گواهی می‌دهد؟ باید تا صبح صبر کرد؟ این راهنما می‌گوید کدام مرجع شبانه‌روزی پاسخ می‌دهد، کدام کار می‌تواند تا ساعت اداری بماند و ثبت‌احوال در این میان چه نقشی دارد.
تأکید می‌کنیم که ساعت کار مراجع (به‌ویژه دادپزشک) در اعلام‌های رسمی عوض شده است و ممکن است دوباره هم عوض شود. اطلاعات این مقاله از منابع تاریخ‌دار نقل شده؛ هنگام تماس ساعت پاسخ‌گویی را بپرسید.
اگر حتی کمی احتمال می‌دهید فرد زنده است، فوراً ۱۱۵ و احیا. اگر فوت مشکوک، حادثه‌ای، ناگهانی یا همراه با مسمومیت یا درگیری است، پیکر و محل را جابه‌جا نکنید و با ۱۱۰ تماس بگیرید. این‌ها شب و روز تعطیل نمی‌شناسند.
شب و تعطیلات: چه کسی پاسخ می‌دهد؟
۱۱۵ و ۱۱۰ همیشه پاسخ می‌دهند، اما فقط یکی از آن‌ها برای فوت مشکوک مناسب است و هیچ‌کدام گواهی فوت صادر نمی‌کند. برای گواهی، مرجع شبانه‌روزی دادپزشک در تهران و پزشک معالج یا پزشک اعزامی است؛ در بیمارستان هم پزشک معالج کشیک یا معالج.
| مرجع | شبانه‌روزی؟ | کارش در فوت |
|---|---|---|
| اورژانس ۱۱۵ | بله | احیا و فوریت؛ گواهی فوت صادر نمی‌کند |
| پلیس ۱۱۰ و کلانتری | بله | فوت مشکوک؛ نامهٔ ارجاع به پزشکی قانونی |
| دادپزشک ۳۱۶۳ (۰۴۱) | در تهران بله؛ سایر شهرها ساعات اداری (اعلام ۱۴۰۴) | معاینهٔ فوت غیرمشکوک و صدور جواز دفن |
| پزشک معالج یا پزشک اعزامی | بسته به خدمت (خدمت اعزام در تهران شبانه‌روزی است) | معاینه و تأیید فوت طبیعی و قابل‌انتظار |
| بیمارستان | پذیرش بله؛ صدور گواهی ممکن است تا پایان وقت اداری روز بعد بماند | گواهی فوت و جواز دفن برای فوت در بیمارستان |
| ثبت‌احوال | خیر؛ ساعات و روزهای اداری | ثبت رسمی فوت و صدور گواهی وفات |
آیا اورژانس ۱۱۵ گواهی فوت صادر می‌کند؟
نه. اورژانس ۱۱۵ مأموریتش فوریت‌های پزشکی و احیا است؛ به گفتهٔ اورژانس ۱۱۵ استان گیلان صدور گواهی فوت جزو وظایف آن نیست. اگر در شب ۱۱۵ را برای فردی گرفته‌اید که ممکن است زنده باشد، امدادگر احیا را انجام می‌دهد و وضعیت را تعیین می‌کند. اگر فوت قطعی و قابل‌انتظار است، تماس شما باید به پزشک معالج یا دادپزشک برود؛ ۱۱۵ را برای فوریت‌های واقعی آزاد بگذارید.
دادپزشک در شب
طبق گزارش ایسنا از فروردین ۱۴۰۴، شمارهٔ ۳۱۶۳ با پیش‌شمارهٔ ۰۴۱ به دادپزشک اختصاص یافته و در کل کشور در ساعات اداری و در تهران در تمام ساعات شبانه‌روز پاسخ می‌دهد. یعنی در تهران شب و روز تعطیل هم می‌توان برای فوت طبیعی و غیرمشکوک با آن تماس گرفت؛ در شهرهای دیگر، اگر فوت خارج از ساعت اداری رخ دهد، باید یا تا ساعت اداری صبر کرد یا به پزشک معالج، پزشک اعزامی یا ۱۱۰ متوسل شد.
فوت در بیمارستان، شب یا تعطیل
اگر بیمار در بیمارستان فوت کند، لازم نیست کسی را پیدا کنید. بخشنامهٔ معاونت درمان وزارت بهداشت می‌گوید گواهی فوت را پزشک معالج و هزینهٔ آن را بیمارستان می‌پردازد. در وقت اداری، گواهی و جواز دفن باید همان روز تا پایان وقت اداری صادر شود؛ اگر فوت خارج از ساعت اداری رخ داده، می‌توان آن را حداکثر تا پایان وقت اداری روز بعد به تعویق انداخت. پس اگر شب بیمار را از دست دادید و صبح دو یا سه ساعت صبر کردید، این به معنای کوتاهی بیمارستان نیست. ولی اگر بیش از این تأخیر شد، دلیلش را بپرسید.
ثبت‌احوال و مهلت: برای یک شب یا یک تعطیلی عجله لازم نیست
ادارات ثبت‌احوال در ساعات و روزهای اداری پاسخگو هستند (سخنگوی ثبت‌احوال، ایرنا ۱۳۹۸). اما مهلت قانونی اعلام فوت ده روز است و قانون ثبت‌احوال (ماده ۲۵) تصریح می‌کند که روز وفات و تعطیل رسمی بعد از آخرین روز مهلت به حساب نمی‌آید. یعنی روز وفات شمرده نمی‌شود، ولی تعطیلی‌های وسط این ده روز شمرده می‌شود. این ده روز برای یک شب و یک تعطیلی کافی است، اما بیش از لازم عقب نیندازید. جزئیات این محاسبه در مقالهٔ مهلت ثبت فوت آمده است.
چه کارهایی را می‌شود تا صبح عقب انداخت؟
- مراجعه به ثبت‌احوال. ده روز مهلت دارید؛ نیازی نیست شب‌هنگام یا در تعطیلی اقدام کنید.
- هماهنگی مراسم و تماس با آرامستان. اگر برگهٔ پزشکی و جواز دفن هنوز صادر نشده، تعیین زمان قطعی خاک‌سپاری ممکن نیست؛ ولی با مرکز می‌توانید مشورت کنید.
- صدور گواهی در بیمارستان. طبق بخشنامه می‌تواند تا پایان وقت اداری روز بعد بماند.
چه کارهایی را نمی‌شود عقب انداخت؟
- احیای فردی که ممکن است زنده باشد. هیچ‌چیز مهم‌تر نیست.
- تماس با ۱۱۰ در فوت مشکوک. هرچه دیرتر، حفظ صحنه دشوارتر.
- معاینه و تأیید فوت توسط پزشک. پیکر را تا معاینه جابه‌جا نکنید.
- نگهداری درست مدارک و داروها. این‌ها در همان ساعت‌های اول مهم‌اند.
پیکر تا صبح کجا باشد؟
اگر تا صبح گواهی و جواز دفن صادر نمی‌شود، تصمیم دربارهٔ نگهداری را با پزشک و آرامستان هماهنگ کنید. پزشکی قانونی نیز طبق نقل ایمنا گفته است نگهداری طولانی جسد در سردخانه وظیفهٔ این سازمان نیست و آرامستان‌ها باید از سردخانهٔ خود استفاده کنند. در فوت طبیعی و تأییدشده توسط پزشک، معمولاً پیکر در منزل می‌ماند تا هماهنگی‌ها کامل شود؛ در فوت مشکوک پیکر تا رسیدن مأموران جابه‌جا نمی‌شود.
چک‌لیست شب
- اگر تردید دارید ۱۱۵؛ اگر مشکوک است ۱۱۰.
- اگر طبیعی و قابل‌انتظار است، با پزشک معالج یا دادپزشک (۳۱۶۳ با پیش‌شمارهٔ ۰۴۱) یا پزشک اعزامی تماس بگیرید و ساعت پاسخ‌گویی را بپرسید.
- زمان فوت و علائم را یادداشت کنید و مدارک و داروها را در یک پوشه بگذارید.
- پیکر را جابه‌جا نکنید تا معاینه انجام شود.
- یک نفر را مسئول تماس‌ها کنید و به بقیه استراحت و غذا برسانید.
- برای ثبت‌احوال صبر کنید؛ ده روز مهلت دارید.
سؤال‌های متداول
اگر شب کسی در منزل فوت کند با چه کسی تماس بگیریم؟
اگر هنوز احتمال زنده‌بودن هست، ۱۱۵ و احیا. اگر فوت مشکوک، حادثه‌ای یا ناگهانی است، ۱۱۰. اگر فوت طبیعی و قابل‌انتظار است، پزشک معالج یا دادپزشک (۳۱۶۳ با پیش‌شمارهٔ ۰۴۱؛ در تهران شبانه‌روزی) یا پزشک اعزامی دارای مجوز.
آیا اورژانس ۱۱۵ گواهی فوت صادر می‌کند؟
خیر. به گفتهٔ اورژانس ۱۱۵ استان گیلان، صدور گواهی فوت جزو وظایف ۱۱۵ نیست و مأموریت آن فوریت‌های پزشکی و احیا است. گواهی را پزشک معالج، دادپزشک یا پزشکی قانونی می‌دهد.
اگر فوت در روز تعطیل باشد، ثبت‌احوال باز است؟
اداره‌های ثبت‌احوال در ساعات و روزهای اداری پاسخگو هستند. اما مهلت اعلام فوت ده روز است و روز وفات به حساب نمی‌آید (ماده ۲۵ قانون ثبت‌احوال)؛ پس برای یک شب یا چند روز تعطیلی لازم نیست عجله کنید، ولی روزهای تعطیل وسط مهلت شمرده می‌شود.
اگر بیمار در بیمارستان شب فوت کند، گواهی کی صادر می‌شود؟
طبق بخشنامهٔ وزارت بهداشت، اگر فوت در وقت اداری باشد گواهی و جواز دفن همان روز صادر می‌شود؛ اگر خارج از ساعات اداری باشد، می‌توان صدور را حداکثر تا پایان وقت اداری روز بعد به تعویق انداخت. در بیمارستان هزینهٔ صدور با بیمارستان است.
پیکر را شب تا صبح کجا نگه داریم؟
اگر تا صبح گواهی و جواز دفن صادر نمی‌شود، با پزشک یا آرامستان محل دربارهٔ نگهداری هماهنگ کنید. ایمنا از قول پزشکی قانونی نوشته است نگهداری طولانی جسد در سردخانهٔ پزشکی قانونی وظیفهٔ این سازمان نیست و باید از سردخانهٔ آرامستان‌ها استفاده شود.
جمع‌بندی
شب و تعطیلات سه مسیر باز است: ۱۱۵ برای احیا، ۱۱۰ برای فوت مشکوک، و دادپزشک (در تهران شبانه‌روزی)، پزشک معالج یا پزشک اعزامی برای فوت طبیعی. ۱۱۵ گواهی نمی‌دهد. صدور گواهی در بیمارستان می‌تواند تا پایان وقت اداری روز بعد بماند و ثبت‌احوال ده روز مهلت دارد و برای یک شب یا تعطیلی لازم نیست عجله کنید. پیکر را در موارد مشکوک جابه‌جا نکنید و مدارک و داروها را آماده نگه دارید.
برای فوت طبیعی و قابل‌انتظار در تهران می‌توانید دربارهٔ اعزام شبانه‌روزی پزشک مشورت بگیرید — ۰۹۱۲۰۷۶۶۸۰۱
منابع
- ایسنا: اختصاص شمارهٔ چهار رقمی تماس با دادپزشک (۳۱۶۳ با پیش‌شمارهٔ ۰۴۱)، ۱۹ فروردین ۱۴۰۴
- معاونت درمان وزارت بهداشت: ضوابط اجرائی صدور گواهی فوت در مؤسسات درمانی، شمارهٔ ۴۰۰/۱۲۱۱۳د، ۱۴۰۰/۰۶/۱۴ (نسخهٔ منتشرشده در سایت معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان)
- ایرنا: سخنگوی سازمان ثبت‌احوال، «مهلت قانونی ثبت فوت ۱۰ روز است»، ۶ آذر ۱۳۹۸
- قانون ثبت‌احوال با اصلاحات بعدی (ماده ۲۵)؛ متن در پایگاه عدالت‌سرا
- ایسنا (به نقل از قوه قضاییه): فرایند صدور جواز دفن در پزشکی قانونی، ۱۶ مهر ۱۴۰۲
- ایمنا: مدارک مورد نیاز برای صدور جواز دفن و تحویل متوفی، ۱۱ مرداد ۱۴۰۴
- اورژانس ۱۱۵ استان گیلان، اطلاع‌رسانی در صفحهٔ رسمی ems115_gilan (اینستاگرام): صدور گواهی فوت جزو وظایف ۱۱۵ نیست؛ مشاهده‌شده ۱۴۰۵/۰۷/۲۵
تاریخ دسترسی به همهٔ منابع: ۱۴۰۵/۰۷/۲۵. ساعت کار دادپزشک و ثبت‌احوال ممکن است تغییر کرده باشد؛ پیش از تماس از مرجع مربوط بپرسید. این مقاله آموزشی است و جای تصمیم پزشک یا مرجع قضایی را نمی‌گیرد.
برای دریافت خدمت در منزل، همین حالا اقدام کنید:
پس از ثبت درخواست، در پنل کاربری وضعیت پرستار را لحظه‌به‌لحظه می‌بینید و می‌توانید مستقیم با او گفتگو کنید.
