جدول سونوگرافی بارداری هفته‌به‌هفته: در هر سه‌ماهه چه چیزی بررسی می‌شود؟
پاسخ سریع
طبق NHS بیمارستان‌های انگلیس دست‌کم دو سونوگرافی در بارداری ارائه می‌دهند: هفته ۱۱ تا ۱۴ (تعیین سن بارداری و در صورت انتخاب NT) و هفته ۱۸ تا ۲۱ (آنومالی). NICE در بارداری تک‌قلوی بدون عارضه بعد از ۲۸ هفته سونوگرافی روتین را توصیه نمی‌کند و فقط در صورت نگرانی سونوگرافی رشد پیشنهاد می‌شود. در ایران تعداد سونوگرافی‌ها اغلب بیشتر است؛ برنامه‌ی دقیق را پزشک شما بر اساس شرایط بارداری تعیین می‌کند.
تعداد و زمان‌بندی دقیق سونوگرافی‌ها را پزشک بر اساس شرایط هر بارداری تعیین می‌کند و ممکن است بیشتر از این چهار مورد باشد.
خلاصه کاربردی
- طبق NHS دو سونوگرافی اصلی بارداری در هفته ۱۱ تا ۱۴ و ۱۸ تا ۲۱ انجام می‌شود.
- سونوگرافی NT در هفته ۱۱ تا ۱۴ و آنومالی در هفته ۱۸ تا ۲۱ دو سونوگرافی کلیدی برای بررسی جنین‌اند.
- NICE بعد از ۲۸ هفته در بارداری تک‌قلوی بدون عارضه سونوگرافی روتین را توصیه نمی‌کند.
- تعداد و زمان دقیق سونوگرافی‌ها را پزشک بر اساس شرایط هر بارداری تعیین می‌کند.
مسیرهای مرتبط
سوالات پرتکرار
سونوگرافی بارداری چند بار باید انجام شود؟
طبق NHS بیمارستان‌های انگلیس دست‌کم دو سونوگرافی ارائه می‌کنند (هفته ۱۱ تا ۱۴ و ۱۸ تا ۲۱)؛ در ایران اغلب سونوگرافی‌های بیشتری انجام می‌شود. تعداد دقیق را پزشک بر اساس سلامت مادر و جنین، بارداری چندقلو یا هر عارضه‌ی احتمالی تعیین می‌کند و در بارداری پرخطر ممکن است بیشتر باشد.
اولین سونوگرافی بارداری در هفته چندم انجام می‌شود؟
نخستین سونوگرافی معمولاً بین هفته ۶ تا ۹ بارداری انجام می‌شود تا محل بارداری (داخل یا خارج رحم)، تعداد جنین و ضربان قلب اولیه بررسی شود؛ در این هفته‌ها معمولاً از روش واژینال استفاده می‌شود چون تصویر واضح‌تری از جنین بسیار کوچک می‌دهد.
سونوگرافی NT چیست و چرا مهم است؟
سونوگرافی NT (غربالگری شفافیت پشت گردن) بین هفته ۱۱ تا ۱۴ بارداری انجام می‌شود و ضخامت فضای پشت گردن جنین را اندازه می‌گیرد؛ همراه با آزمایش خون مادر، خطر ابتلای جنین به ناهنجاری‌های کروموزومی مانند سندروم داون را تخمین می‌زند. این یک آزمایش غربالگری است، نه تشخیص قطعی.
سونوگرافی آنومالی جنین در چه هفته‌ای انجام می‌شود؟
سونوگرافی آنومالی (سونوگرافی جامع سه‌ماهه دوم) معمولاً بین هفته ۱۸ تا ۲۲ بارداری انجام می‌شود و ساختار کامل جنین از جمله مغز، قلب، ستون فقرات، کلیه‌ها و اندام‌ها را بررسی می‌کند؛ در همین سونوگرافی معمولاً جنسیت جنین هم قابل تشخیص است.
سونوگرافی سه‌ماهه سوم چه چیزی را بررسی می‌کند؟
سونوگرافی سه‌ماهه سوم که معمولاً از هفته ۲۸ به بعد انجام می‌شود، روند رشد جنین، وزن تقریبی، موقعیت جفت، حجم مایع آمنیوتیک و وضعیت قرارگیری جنین (سر یا بریچ) را ارزیابی می‌کند؛ در صورت نیاز، ممکن است سونوگرافی داپلر برای بررسی جریان خون هم اضافه شود.
آیا سونوگرافی بارداری برای جنین خطر دارد؟
خیر؛ سونوگرافی بر خلاف رادیوگرافی از امواج صوتی استفاده می‌کند، نه اشعه یونیزان، و طبق منابع پزشکی معتبر وقتی طبق دستور پزشک و در مدت زمان لازم انجام شود، بی‌خطر است. توصیه می‌شود سونوگرافی فقط با اندیکاسیون پزشکی انجام شود، نه صرفاً برای عکس یادگاری مکرر.
تفاوت سونوگرافی شکمی و واژینال در بارداری چیست؟
سونوگرافی شکمی (ترانس‌ابدومینال) از روی پوست شکم انجام می‌شود و برای هفته‌های بالاتر بارداری مناسب‌تر است؛ سونوگرافی واژینال (ترانس‌واژینال) تصویر دقیق‌تری از رحم و جنین بسیار کوچک در هفته‌های ابتدایی بارداری یا بررسی دهانه رحم می‌دهد.
آیا سونوگرافی بارداری در منزل هم قابل انجام است؟
بله؛ کارن درمان انواع سونوگرافی بارداری را با دستگاه پرتابل و متخصص مجرب در منزل و در تمام مناطق تهران با اعزام زیر ۳۰ دقیقه انجام می‌دهد.
سونوگرافی سه‌ماهه سوم در چند هفتگی انجام می‌شود؟
NICE در بارداری تک‌قلوی بدون عارضه بعد از ۲۸ هفته سونوگرافی روتین توصیه نمی‌کند. اگر پزشک سونوگرافی سه‌ماهه سوم درخواست کند، معمولاً به‌خاطر نگرانی درباره‌ی رشد، مایع آمنیوتیک، محل جفت یا وضعیت جنین است و زمان آن بسته به دلیل متفاوت است (اغلب از هفته ۲۸ به بعد). دلیل و زمان دقیق را از پزشک خودتان بپرسید.
جدول سونوگرافی بارداری هفته‌به‌هفته چگونه است؟
NHS دو سونوگرافی اصلی را نام می‌برد: هفته ۱۱ تا ۱۴ (تعیین سن بارداری، تعداد جنین و در صورت انتخاب NT) و هفته ۱۸ تا ۲۱ (آنومالی). NICE بازه‌ها را ۱۱+۲ تا ۱۴+۱ و ۱۸+۰ تا ۲۰+۶ می‌گوید. سونوگرافی‌های دیگر (اولیه، رشد، داپلر) بسته به شرایط بالینی و تصمیم پزشک انجام می‌شوند.
سونوگرافی بارداری در هر سه‌ماهه هدف متفاوتی دارد و یک
سونوگرافی واحد نمی‌تواند همه‌ی این اهداف را پوشش دهد؛ به همین دلیل پزشک در
طول بارداری چند سونوگرافی را در هفته‌های مشخصی برنامه‌ریزی می‌کند، نه یک
بار برای همیشه. در ادامه هر نوع سونوگرافی بارداری، بازه‌ی هفته‌ی انجام آن و
آنچه هرکدام بررسی می‌کند را جداگانه توضیح داده‌ایم.
این مقاله فقط جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشاوره با پزشک نیست. برنامه‌ی
دقیق سونوگرافی هر بارداری باید توسط پزشک معالج تعیین شود.
سونوگرافی بارداری چیست و چرا انجام می‌شود؟
سونوگرافی بارداری روشی تصویربرداری با امواج فراصوت (اولتراسوند) است که بدون استفاده از اشعه، تصویر زنده‌ای از جنین، جفت، کیسه آب و رحم می‌سازد. پزشک از این تصاویر برای تعیین سن بارداری، پیگیری رشد جنین، تشخیص بارداری چندقلو و غربالگری برخی ناهنجاری‌های احتمالی استفاده می‌کند.
طبق توضیح کالج آمریکایی متخصصان زنان و زایمان (ACOG)، سونوگرافی یکی از رایج‌ترین و ایمن‌ترین روش‌های تصویربرداری در دوران بارداری است و بر خلاف رادیوگرافی، از اشعه یونیزان استفاده نمی‌کند. سازمان جهانی بهداشت (WHO) نیز در به‌روزرسانی توصیه‌های مراقبت بارداری خود، انجام حداقل یک سونوگرافی پیش از هفته ۲۴ بارداری را برای تعیین دقیق‌تر سن بارداری و بهبود تشخیص ناهنجاری‌های جنینی و بارداری چندقلو توصیه کرده است. طبق همین سند، تعیین دقیق سن بارداری با سونوگرافی زودهنگام همچنین به کاهش القای زایمان بی‌دلیل برای بارداری «پست‌ترم» (بیش از موعد) کمک می‌کند، چون تاریخ واقعی زایمان با دقت بیشتری مشخص می‌شود.
سونوگرافی بارداری چند بار و در چه هفته‌هایی انجام می‌شود؟
تعداد سونوگرافی‌ها در همه‌جا یکسان نیست. NHS می‌گوید بیمارستان‌های انگلیس دست‌کم دو سونوگرافی در بارداری ارائه می‌کنند: یکی در هفته ۱۱ تا ۱۴ (سونوگرافی تعیین سن بارداری که NT را هم شامل می‌شود) و دیگری بین هفته ۱۸ تا ۲۱ (سونوگرافی غربالگری آنومالی)، و بسته به سلامت مادر و بارداری ممکن است بیش از دو سونوگرافی پیشنهاد شود. در بسیاری از مراکز ایران تعداد بیشتری سونوگرافی (از جمله سونوگرافی اولیه و رشد سه‌ماهه سوم) رایج است، ولی این به معنی ضرورت همگانی آنها نیست. جدول زیر نقاط رایج را نشان می‌دهد و بعد از آن جدول جداگانه‌ای از توصیه‌ی راهنماهای رسمی آمده است.
| نوع سونوگرافی | بازه هفته بارداری | هدف اصلی |
|---|---|---|
| سونوگرافی اولیه (تأیید بارداری) | هفته ۶ تا ۹ | تأیید بارداری داخل رحمی، تعداد جنین، ضربان قلب اولیه |
| سونوگرافی NT (غربالگری سه‌ماهه اول) | هفته ۱۱ تا ۱۴ | برآورد خطر ناهنجاری کروموزومی |
| سونوگرافی آنومالی (سه‌ماهه دوم) | هفته ۱۸ تا ۲۲ | بررسی کامل آناتومی جنین، تعیین جنسیت |
| سونوگرافی رشد (سه‌ماهه سوم) | هفته ۲۸ به بعد | روند رشد، موقعیت جفت، مایع آمنیوتیک |
| سونوگرافی داپلر (در صورت نیاز) | بسته به شرایط بالینی | بررسی جریان خون بند ناف و جفت |
در بارداری‌های پرخطر — مثل فشار خون بارداری، دیابت بارداری، بارداری چندقلو یا سابقه‌ی زایمان زودرس — پزشک معمولاً سونوگرافی‌های بیشتری، از جمله پایش‌های رشد ماهانه یا دوهفته‌یک‌بار، تجویز می‌کند.
| سونوگرافی | بازه‌ی هفته | هدف | منبع |
|---|---|---|---|
| تعیین سن بارداری و NT | NICE: ۱۱+۲ تا ۱۴+۱ هفته؛ NHS: ۱۱ تا ۱۴ (در صفحه‌ی دیگر ۱۰ تا ۱۴) | سن بارداری و تاریخ احتمالی زایمان، تعداد جنین، رشد و محل جنین، غربالگری سندرم داون و اختیاری | NICE NG201، NHS |
| آنومالی (میان‌بارداری) | NICE: ۱۸+۰ تا ۲۰+۶ هفته؛ NHS: ۱۸ تا ۲۱ (در بعضی موارد تا ۲۳) | غربالگری ناهنجاری‌های ساختاری (NHS: ۱۱ وضعیت)، رشد، محل جفت و جریان خون رحم | NICE NG201، NHS |
| پیگیری رشد در سه‌ماهه سوم | NICE: بعد از ۲۸ هفته در بارداری تک‌قلوی بدون عارضه به‌طور روتین توصیه نمی‌شود | فقط در صورت نگرانی (مثلاً اندازه‌ی کوچک یا بزرگ رحم، کاهش حرکت جنین، فشار خون بالا) | NICE NG201 |
| تأیید اولیه‌ی بارداری | بسته به نیاز بالینی | تأیید بارداری داخل رحمی، تعداد جنین و ضربان (در راهنماهای بررسی‌شده توصیه‌ی روتین نیست) | تصمیم پزشک |
نکته‌ی عملی: اگر پزشک شما سونوگرافی دیگری درخواست می‌کند، دلیلش را بپرسید؛ «برای اطمینان بیشتر» هم گاهی معنی دارد، ولی بهتر است بدانید هدف از آن چیست. NHS تأکید می‌کند سونوگرافی بارداری اختیاری است و می‌تواند اطلاعاتی بدهد که تصمیم‌های بعدی (مثل آزمایش‌های تکمیلی) را لازم کند.
سونوگرافی اولیه (هفته ۶ تا ۹): اولین تأیید بارداری
سونوگرافی اولیه معمولاً بین هفته ۶ تا ۹ بارداری انجام می‌شود تا محل دقیق لانه‌گزینی، تعداد جنین و ضربان قلب اولیه تأیید شود. این سونوگرافی مهم‌ترین نقشش رد کردن بارداری خارج از رحم و تعیین سن بارداری با دقت بالاست.
چرا معمولاً به روش واژینال انجام می‌شود؟
در این هفته‌ها جنین بسیار کوچک است، به همین دلیل روش ترانس‌واژینال (سونوگرافی واژینال) تصویر واضح‌تری نسبت به سونوگرافی شکمی می‌دهد. این روش ناراحتی خاصی ندارد و بی‌خطر است؛ فقط نیاز به مثانه‌ی خالی دارد، برخلاف سونوگرافی شکمی که در هفته‌های بالاتر با مثانه‌ی نسبتاً پر انجام می‌شود.
سن بارداری که در همین سونوگرافی اولیه با اندازه‌گیری طول سر تا باسن جنین (CRL) تعیین می‌شود، معمولاً به‌عنوان مبنای محاسبه‌ی تاریخ زایمان در نظر گرفته می‌شود — حتی اگر با تاریخ آخرین پریود اختلاف داشته باشد.
سونوگرافی غربالگری NT (هفته ۱۱ تا ۱۴ بارداری) چیست؟
سونوگرافی NT (غربالگری شفافیت پشت گردن) بین هفته ۱۱ تا ۱۴ بارداری انجام می‌شود و ضخامت فضای پر از مایع پشت گردن جنین را اندازه می‌گیرد؛ افزایش این ضخامت با خطر بالاتر ناهنجاری‌های کروموزومی مانند سندروم داون همراه است.
طبق توضیح ACOG درباره‌ی آزمایش‌های غربالگری ژنتیک بارداری، سونوگرافی NT معمولاً همراه با آزمایش خون مادر (شامل PAPP-A و بتا-hCG آزاد) انجام می‌شود که به آن «غربالگری ترکیبی سه‌ماهه اول» گفته می‌شود. ترکیب این دو، دقت تخمین خطر را نسبت به سونوگرافی به‌تنهایی بالاتر می‌برد.
سونوگرافی NT یک آزمایش «غربالگری» است، نه «تشخیصی». نتیجه‌ی پرخطر فقط به معنای احتمال بالاتر است، نه تشخیص قطعی؛ برای تأیید نهایی معمولاً آزمایش تشخیصی تکمیلی (مثل آمنیوسنتز) توسط پزشک پیشنهاد می‌شود.
سونوگرافی آنومالی سه‌ماهه دوم (هفته ۱۸ تا ۲۲): بررسی کامل آناتومی جنین
سونوگرافی آنومالی که معمولاً بین هفته ۱۸ تا ۲۲ بارداری انجام می‌شود، جامع‌ترین سونوگرافی دوران بارداری است و ساختار کامل بدن جنین را عضو به عضو بررسی می‌کند. به همین دلیل معمولاً زمان بیشتری هم نسبت به سونوگرافی‌های دیگر می‌طلبد.
چه اعضایی در این سونوگرافی بررسی می‌شوند؟
- مغز و ستون فقرات جنین
- ساختار قلب و تعداد حفره‌های آن
- کلیه‌ها و مثانه
- معده، دیواره شکم و اندام‌های حرکتی
- موقعیت جفت و حجم مایع آمنیوتیک
در همین سونوگرافی، اگر موقعیت جنین مناسب باشد، معمولاً جنسیت جنین هم قابل تشخیص است؛ هرچند دقت این تشخیص به موقعیت جنین و تجربه‌ی سونوگرافیست بستگی دارد.
سونوگرافی‌های سه‌ماهه سوم (هفته ۲۸ به بعد): رشد، جفت و مایع آمنیوتیک
سونوگرافی سه‌ماهه سوم که معمولاً از هفته ۲۸ به بعد و گاهی چند بار تا نزدیک زایمان تکرار می‌شود، روند رشد جنین، وزن تقریبی، موقعیت جفت، حجم مایع آمنیوتیک و نحوه‌ی قرارگیری جنین (سر یا بریچ) را ارزیابی می‌کند.
آیا سونوگرافی سه‌ماهه سوم برای همه لازم است؟ راهنمای NICE (NG201) توصیه می‌کند در بارداری تک‌قلوی بدون عارضه بعد از ۲۸ هفته سونوگرافی روتین انجام نشود، و به‌جای آن اندازه‌گیری ارتفاع رحم (symphysis fundal height) را در هر ویزیت بعد از ۲۴ هفته (نه بیش از هر دو هفته) پیشنهاد می‌کند. اگر ارتفاع رحم بزرگ‌تر یا کوچک‌تر از انتظار بود، سونوگرافی رشد و سلامت جنین پیشنهاد می‌شود؛ شدت نیاز به علائم دیگر مثل کاهش حرکت جنین یا فشار خون بالا بستگی دارد. همین راهنما در صورت شک به وضعیت بریچ هم سونوگرافی برای تعیین وضعیت جنین پیشنهاد می‌کند. بنابراین «سونو هفت‌ماهگی» یک قاعده‌ی جهانی نیست؛ بسته به شرایط و رویه‌ی مرکز درمانی تصمیم گرفته می‌شود و پرسش درباره‌ی دلیل آن حق شماست.
اگر رشد جنین کندتر از حد انتظار باشد یا نگرانی درباره‌ی جریان خون جفت و بند ناف وجود داشته باشد، پزشک ممکن است سونوگرافی داپلر را نیز به این ارزیابی اضافه کند تا جریان خون عروق بند ناف و مغز جنین بررسی شود.
بررسی موقعیت قرارگیری جنین در این سونوگرافی‌ها اهمیت بالینی مستقیمی هم دارد: اگر نزدیک به زمان زایمان جنین همچنان در وضعیت بریچ (نشسته یا پا جلو) باشد، پزشک بر اساس همین یافته درباره‌ی روش زایمان (طبیعی یا سزارین) یا احتمال چرخش دستی جنین تصمیم‌گیری می‌کند.
تفاوت سونوگرافی شکمی و واژینال در بارداری چیست؟
سونوگرافی شکمی (ترانس‌ابدومینال) از روی پوست شکم انجام می‌شود و برای هفته‌های بالاتر بارداری مناسب‌تر است؛ سونوگرافی واژینال (ترانس‌واژینال) تصویر دقیق‌تری از رحم و جنین بسیار کوچک در هفته‌های ابتدایی بارداری یا بررسی طول دهانه رحم می‌دهد.
| ویژگی | سونوگرافی شکمی | سونوگرافی واژینال |
|---|---|---|
| بهترین زمان استفاده | هفته ۱۰ به بعد، سه‌ماهه دوم و سوم | هفته‌های ابتدایی بارداری، بررسی دهانه رحم |
| آمادگی لازم | معمولاً مثانه نسبتاً پر | مثانه خالی |
| دقت تصویر در هفته‌های اولیه | محدودتر | بالاتر |
چگونه برای سونوگرافی بارداری آماده شویم؟
آمادگی لازم برای سونوگرافی بارداری به نوع آن و هفته‌ی بارداری بستگی دارد؛ سونوگرافی شکمی در هفته‌های ابتدایی به مثانه‌ی نسبتاً پر نیاز دارد، در حالی که سونوگرافی واژینال و سونوگرافی‌های سه‌ماهه دوم و سوم چنین آمادگی‌ای نمی‌طلبند.
نکات آمادگی بر اساس نوع سونوگرافی
- برای سونوگرافی شکمی هفته‌های ابتدایی، حدود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه قبل چند لیوان آب بنوشید تا مثانه پر شود؛ مثانه‌ی پر رحم را بالاتر می‌آورد و تصویر واضح‌تری می‌دهد.
- برای سونوگرافی واژینال، برعکس، بهتر است مثانه خالی باشد.
- ناشتا بودن برای هیچ‌کدام از سونوگرافی‌های بارداری لازم نیست.
- لباس راحت و دوتکه بپوشید تا دسترسی به ناحیه‌ی شکم بدون مشکل باشد.
- اگر سونوگرافی یا آزمایش قبلی مرتبط با همین بارداری دارید، برای مقایسه با خود همراه ببرید.
- دستور یا نسخه‌ی پزشک برای نوع سونوگرافی درخواستی را همراه داشته باشید.
آیا سونوگرافی بارداری برای جنین خطر دارد؟
خیر؛ سونوگرافی بر خلاف رادیوگرافی از امواج صوتی استفاده می‌کند، نه اشعه یونیزان، و طبق توضیح کلینیک مایو (Mayo Clinic) وقتی طبق دستور پزشک و برای هدف تشخیصی انجام شود، بی‌خطر در نظر گرفته می‌شود.
با این حال، مراجع پزشکی توصیه می‌کنند سونوگرافی فقط با اندیکاسیون پزشکی انجام شود، نه صرفاً برای عکس یادگاری مکرر و بدون دلیل بالینی؛ چون داده‌ی کافی درباره‌ی اثر طولانی‌مدت قرارگیری غیرضروری و مکرر در معرض امواج فراصوت در دسترس نیست.
سونوگرافی بارداری در منزل چگونه انجام می‌شود؟
سونوگرافی بارداری در منزل با دستگاه پرتابل و توسط متخصص سونوگرافی یا رادیولوژی انجام می‌شود؛ روند تصویربرداری و کیفیت تشخیص تفاوتی با مراکز درمانی ندارد، فقط نیاز به رفت‌وآمد و انتظار در نوبت حذف می‌شود.
سونوگرافی بارداری معمولاً توسط متخصص رادیولوژی با گرایش سونولوژی یا کارشناس سونوگرافی زیر نظر پزشک متخصص زنان انجام می‌شود؛ گزارش نهایی هر دو حالت باید توسط پزشک معالج بارداری تفسیر و در برنامه‌ی مراقبتی بارداری لحاظ شود.
این گزینه به‌ویژه برای زنان باردار در سه‌ماهه‌ی آخر که جابه‌جایی برایشان دشوار است، یا برای سونوگرافی‌های پیگیری مکرر در بارداری‌های پرخطر، مناسب است. سونوگرافی در منزل تهران با دستگاه پرتابل و اعزام زیر ۳۰ دقیقه در تمام مناطق تهران قابل هماهنگی است؛ برای هماهنگی نیاز به دستور پزشک دارید و اگر دستور همراه ندارید، از نسخه الکترونیک هم می‌توانید استفاده کنید.
📞 برای هماهنگی سونوگرافی بارداری در منزل تهران با شماره ۰۹۱۲۰۷۶۶۸۰۱ تماس بگیرید.
سؤالات متداول درباره سونوگرافی بارداری
سونوگرافی بارداری چند بار باید انجام شود؟
طبق NHS بیمارستان‌های انگلیس دست‌کم دو سونوگرافی ارائه می‌کنند (هفته ۱۱ تا ۱۴ و ۱۸ تا ۲۱)؛ در ایران اغلب سونوگرافی‌های بیشتری انجام می‌شود. تعداد دقیق را پزشک بر اساس سلامت مادر و جنین، بارداری چندقلو یا هر عارضه‌ی احتمالی تعیین می‌کند و در بارداری پرخطر ممکن است بیشتر باشد.
اولین سونوگرافی بارداری در هفته چندم انجام می‌شود؟
نخستین سونوگرافی معمولاً بین هفته ۶ تا ۹ بارداری انجام می‌شود تا محل بارداری (داخل یا خارج رحم)، تعداد جنین و ضربان قلب اولیه بررسی شود؛ در این هفته‌ها معمولاً از روش واژینال استفاده می‌شود چون تصویر واضح‌تری از جنین بسیار کوچک می‌دهد.
سونوگرافی NT چیست و چرا مهم است؟
سونوگرافی NT (غربالگری شفافیت پشت گردن) بین هفته ۱۱ تا ۱۴ بارداری انجام می‌شود و ضخامت فضای پشت گردن جنین را اندازه می‌گیرد؛ همراه با آزمایش خون مادر، خطر ابتلای جنین به ناهنجاری‌های کروموزومی مانند سندروم داون را تخمین می‌زند. این یک آزمایش غربالگری است، نه تشخیص قطعی.
سونوگرافی آنومالی جنین در چه هفته‌ای انجام می‌شود؟
سونوگرافی آنومالی (سونوگرافی جامع سه‌ماهه دوم) معمولاً بین هفته ۱۸ تا ۲۲ بارداری انجام می‌شود و ساختار کامل جنین از جمله مغز، قلب، ستون فقرات، کلیه‌ها و اندام‌ها را بررسی می‌کند؛ در همین سونوگرافی معمولاً جنسیت جنین هم قابل تشخیص است.
سونوگرافی سه‌ماهه سوم چه چیزی را بررسی می‌کند؟
سونوگرافی سه‌ماهه سوم که معمولاً از هفته ۲۸ به بعد انجام می‌شود، روند رشد جنین، وزن تقریبی، موقعیت جفت، حجم مایع آمنیوتیک و وضعیت قرارگیری جنین (سر یا بریچ) را ارزیابی می‌کند؛ در صورت نیاز، ممکن است سونوگرافی داپلر برای بررسی جریان خون هم اضافه شود.
آیا سونوگرافی بارداری برای جنین خطر دارد؟
خیر؛ سونوگرافی بر خلاف رادیوگرافی از امواج صوتی استفاده می‌کند، نه اشعه یونیزان، و طبق منابع پزشکی معتبر وقتی طبق دستور پزشک و در مدت زمان لازم انجام شود، بی‌خطر است. توصیه می‌شود سونوگرافی فقط با اندیکاسیون پزشکی انجام شود، نه صرفاً برای عکس یادگاری مکرر.
تفاوت سونوگرافی شکمی و واژینال در بارداری چیست؟
سونوگرافی شکمی (ترانس‌ابدومینال) از روی پوست شکم انجام می‌شود و برای هفته‌های بالاتر بارداری مناسب‌تر است؛ سونوگرافی واژینال (ترانس‌واژینال) تصویر دقیق‌تری از رحم و جنین بسیار کوچک در هفته‌های ابتدایی بارداری یا بررسی دهانه رحم می‌دهد.
آیا سونوگرافی بارداری در منزل هم قابل انجام است؟
بله؛ کارن درمان انواع سونوگرافی بارداری را با دستگاه پرتابل و متخصص مجرب در منزل و در تمام مناطق تهران با اعزام زیر ۳۰ دقیقه انجام می‌دهد.
سونوگرافی سه‌ماهه سوم در چند هفتگی انجام می‌شود؟
NICE در بارداری تک‌قلوی بدون عارضه بعد از ۲۸ هفته سونوگرافی روتین توصیه نمی‌کند. اگر پزشک سونوگرافی سه‌ماهه سوم درخواست کند، معمولاً به‌خاطر نگرانی درباره‌ی رشد، مایع آمنیوتیک، محل جفت یا وضعیت جنین است و زمان آن بسته به دلیل متفاوت است (اغلب از هفته ۲۸ به بعد). دلیل و زمان دقیق را از پزشک خودتان بپرسید.
جدول سونوگرافی بارداری هفته‌به‌هفته چگونه است؟
NHS دو سونوگرافی اصلی را نام می‌برد: هفته ۱۱ تا ۱۴ (تعیین سن بارداری، تعداد جنین و در صورت انتخاب NT) و هفته ۱۸ تا ۲۱ (آنومالی). NICE بازه‌ها را ۱۱+۲ تا ۱۴+۱ و ۱۸+۰ تا ۲۰+۶ می‌گوید. سونوگرافی‌های دیگر (اولیه، رشد، داپلر) بسته به شرایط بالینی و تصمیم پزشک انجام می‌شوند.
جمع‌بندی
سونوگرافی بارداری یک آزمایش تکراری با هدف ثابت نیست؛ هر مرحله‌ی آن — از تأیید اولیه تا غربالگری NT، بررسی جامع آنومالی و پایش رشد سه‌ماهه سوم — پاسخ سؤال متفاوتی درباره‌ی سلامت بارداری می‌دهد. رعایت زمان‌بندی توصیه‌شده توسط پزشک، مهم‌ترین عاملی است که تضمین می‌کند هیچ‌کدام از این بررسی‌ها از قلم نیفتد.
منابع و مراجع علمی
- American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Ultrasound Exams.
- ACOG. Prenatal Genetic Screening Tests.
- World Health Organization (WHO). Maternal and fetal assessment update: imaging ultrasound before 24 weeks of pregnancy.
- Mayo Clinic. Fetal ultrasound.
- NHS. Ultrasound scans in pregnancy.
- NHS. 12-week scan.
- NHS. 20-week screening scan.
- NICE NG201. Antenatal care — Recommendations.
تاریخ دسترسی به منابع جدید: ۲۰۲۶-۱۰-۱۳. جدول رویه‌ی رسمی NICE/NHS مربوط به نظام درمانی بریتانیاست و با رویه‌ی ایران تفاوت دارد؛ بخش‌های جدول هفته‌به‌هفته و سه‌ماهه سوم در ۲۱ مهر ۱۴۰۵ به‌روز شدند و هنوز بازبینی پزشکی تازه‌ای روی آنها انجام نشده است.
برای دریافت خدمت در منزل، همین حالا اقدام کنید:
پس از ثبت درخواست، در پنل کاربری وضعیت پرستار را لحظه‌به‌لحظه می‌بینید و می‌توانید مستقیم با او گفتگو کنید.
