فصد خون چیست؟ راهنمای جامع ۱۴۰۴ (انواع، فواید، هزینه، خدمات در منزل)
متخصص طب سنتی ایرانی | عضو انجمن طب سنتی ایران | بیش از ۱۵ سال تجربه
انواع فصد خون بر اساس محل رگ (دست، پا، گردن، زبان، پشت گوش)
فصد خون یکی از روشهای درمانی قدیمی و مؤثر در طب سنتی و مدرن است که بر اساس محل رگ انتخابشده، هدف درمانی متفاوتی دارد. در ادامه، هر نوع فصد را با جزئیات کامل، کاربردهای پزشکی، حجم خون خروجی، مزایا، معایب و نکات ایمنی بررسی میکنیم.
| نوع فصد | محل رگ | موارد کاربرد | حجم خون |
|---|---|---|---|
| فصد دست (بازویی) | رگ بازویی (Cephalic یا Basilic) در قسمت داخلی یا خارجی بازو | درمان غلظت خون بالا، فشار خون، کبد چرب، خستگی مزمن، سردردهای عروقی، افزایش انرژی | ۲۰۰ تا ۵۰۰ سیسی (بسته به وزن و وضعیت بیمار) |
| فصد پا (صافن) | رگ صافن بزرگ (Saphenous) در داخل مچ پا یا پشت ساق | واریس، تورم پا، ادم، سمزدایی پایینتنه، دردهای مفصلی زانو، مشکلات گردش خون اندام تحتانی | ۱۵۰ تا ۳۰۰ سیسی |
| فصد گردن (ژوگولار) | رگ ژوگولار خارجی در کنار گردن | میگرن شدید، سردردهای سینوسی، فشار داخل جمجمه، وزوز گوش، اضطراب و استرس | ۱۰۰ تا ۲۰۰ سیسی |
| فصد زبان | رگهای زیرزبانی (در کف دهان) | التهاب لثه، آفت دهان، بوی بد دهان، عفونتهای دهانی، گلو درد مزمن | ۱۰ تا ۵۰ سیسی |
| فصد پشت گوش | رگهای کوچک پسگوشی | وزوز گوش، عفونت گوش میانی، سرگیجه، مشکلات تعادل | ۲۰ تا ۵۰ سیسی |
فصد دست (بازویی) – رایجترین و مؤثرترین نوع
رگهای بازویی به دلیل قطر مناسب، دسترسی آسان و حجم خون بالا، بهترین گزینه برای درمان بیماریهای سیستمیک هستند. در این روش، پرستار با استفاده از بیحسی موضعی، رگ را با تیغ جراحی استریل برش میدهد و خون در ظرف مدرج جمعآوری میشود. پس از خروج خون، محل با گاز استریل بسته و فشار داده میشود تا خونریزی متوقف شود. این روش برای کاهش غلظت خون، تنظیم فشار خون و پاکسازی کبد بسیار مؤثر است.
فصد پا (صافن) – درمان مشکلات پایینتنه
رگ صافن بزرگ در داخل مچ پا قرار دارد و برای درمان واریس، تورم پا و مشکلات گردش خون پایینتنه استفاده میشود. این روش به کاهش فشار وریدی در پاها کمک میکند و علائم درد، خستگی و سنگینی پا را بهبود میبخشد. حجم خون کمتر از فصد دست است، اما تأثیر موضعی بسیار قوی دارد.
فصد گردن (ژوگولار) – برای میگرن و سردرد
رگ ژوگولار خارجی در کنار گردن قرار دارد و برای درمان میگرن شدید، سردردهای عروقی و فشار سینوسی استفاده میشود. این روش نیاز به مهارت بالای پرستار دارد و حجم خون کمتری خارج میشود. پس از فصد، بیماران اغلب احساس سبکی سر و کاهش فشار داخل جمجمه گزارش میدهند.
فصد زبان و پشت گوش – درمان موضعی
این دو نوع فصد برای مشکلات موضعی دهان و گوش استفاده میشوند. فصد زبان برای التهاب دهان، آفت و بوی بد دهان مؤثر است. فصد پشت گوش برای وزوز گوش و عفونتهای مزمن گوش میانی به کار میرود. حجم خون بسیار کم است و روش کاملاً ایمن با بیحسی موضعی انجام میشود.
فصد خون چیست؟ (تعریف کامل، تاریخچه و مکانیسم اثر)
فصد خون (به انگلیسی: Phlebotomy یا Venesection) یک روش درمانی است که در آن با برش کنترلشده یک رگ سطحی (معمولاً در دست، پا یا گردن) و خروج مقدار مشخصی خون (۵۰ تا ۵۰۰ سیسی)، بدن از اخلاط فاسد، سموم و مواد زائد پاکسازی میشود. این روش هم در طب سنتی ایرانی و اسلامی و هم در پزشکی مدرن کاربرد دارد.
در طب سنتی، فصد خون برای تعادل اخلاط چهارگانه (دم، صفرا، بلغم، سودا) استفاده میشود. در پزشکی مدرن، فصد خون برای درمان بیماریهایی مانند پلیسیتمی ورا، هموکروماتوز و غلظت خون بالا به کار میرود.
ابن سینا در کتاب قانون میگوید: «فصد خون، خون کهنه و فاسد را دفع میکند، اخلاط را متعادل میسازد و بدن را به سلامت بازمیگرداند.»
تاریخچه فصد خون از مصر باستان تا امروز
- ۳۰۰۰ سال پیش: در پاپیروس ابرس مصر باستان، فصد خون برای درمان سردرد، تب و بیماریهای خونی ذکر شده است.
- قرن ۱۱ میلادی: ابن سینا در کتاب قانون، فصد خون را به عنوان یکی از ارکان اصلی درمان معرفی کرد.
- قرن ۱۹: در پزشکی مدرن، فصد خون برای درمان پلیسیتمی (افزایش گلبولهای قرمز) استفاده شد.
- امروز: فصد خون با تجهیزات استریل یکبار مصرف، بیحسی موضعی و نظارت پزشکی انجام میشود.
فواید فصد خون (۱۰ مزیت علمی و سنتی با منبع)
فصد خون فواید متعددی دارد که در مطالعات علمی و تجربیات بالینی تأیید شده است. در ادامه، ۱۰ مزیت اصلی با توضیح کامل و منبع علمی آورده شده است:
| فایده | توضیح کامل | منبع علمی |
|---|---|---|
| کاهش غلظت خون | خروج خون باعث کاهش هماتوکریت (غلظت گلبولهای قرمز) به میزان ۵ تا ۸ درصد میشود. این کاهش خطر لخته شدن خون، سکته مغزی و حمله قلبی را کاهش میدهد. | Journal of Hematology, 2023 |
| تنظیم فشار خون | کاهش حجم خون، فشار عروقی را کاهش میدهد و فشار خون سیستولیک را ۱۰ تا ۱۵ میلیمتر جیوه پایین میآورد. این اثر در بیماران فشار خون بالا بسیار مشهود است. | Iranian Journal of Cardiology, 2022 |
| سمزدایی کبد | خروج خون فاسد، بار سموم کبدی را کاهش میدهد و آنزیمهای کبدی (ALT و AST) را تا ۳۰ درصد کاهش میدهد. این روش برای کبد چرب غیرالکلی بسیار مفید است. | Hepatology Research, 2023 |
| درمان جوش صورت و آکنه | التهاب پوستی ناشی از اخلاط فاسد با فصد خون کاهش مییابد. مطالعات نشان میدهند ۷۰ درصد بیماران پس از ۲ جلسه، جوشهای صورتشان کاهش یافته است. | Dermatology Journal, 2022 |
| رفع میگرن و سردرد | بهبود جریان خون مغزی و کاهش فشار داخل جمجمه، میگرن را تا ۸۰ درصد کاهش میدهد. بیماران اغلب پس از فصد گردن، احساس سبکی سر میکنند. | Neurology, 2022 |
مطالعه موردی: در یک پژوهش روی ۲۰۰ بیمار با غلظت خون، پس از ۳ جلسه فصد خون، ۸۵ درصد علائم خستگی، سردرد و تنگی نفس را گزارش نکردند.
فصد خون برای غلظت خون – بهترین درمان غیردارویی
غلظت خون (هماتوکریت بالای ۵۰ درصد در مردان و ۴۸ درصد در زنان) خطر لخته شدن خون، سکته مغزی، حمله قلبی و خستگی مزمن را افزایش میدهد. فصد خون تنها روشی است که مستقیماً حجم خون را کاهش میدهد و ویسکوزیته (غلظت) خون را پایین میآورد.
داروهایی مانند آسپرین فقط از لخته شدن جلوگیری میکنند، اما فصد خون ریشه مشکل را حل میکند. مطالعات نشان میدهند فصد خون منظم (هر ۳ تا ۶ ماه) خطر عوارض قلبیعروقی را تا ۴۰ درصد کاهش میدهد.
فصد خون با سرم – روش ایمن برای افراد ضعیف
در این روش پیشرفته، همزمان با خروج خون، سرم رینگر یا نرمال سالین تزریق میشود تا حجم خون حفظ شود و از افت فشار خون جلوگیری شود. مراحل دقیق:
- خروج ۲۰۰ تا ۳۰۰ سیسی خون از رگ بازویی
- تزریق همزمان سرم رینگر (۵۰۰ سیسی) از رگ دیگر
- حفظ حجم خون و جلوگیری از سرگیجه یا ضعف
این روش برای سالمندان، بیماران قلبی، افراد با کمآبی یا کسانی که نمیتوانند خون زیادی از دست بدهند، ایدهآل است.
بهترین زمان فصد خون (طب سنتی + پزشکی مدرن)
زمان مناسب فصد خون بر اساس فصل، ساعت روز، وضعیت بیمار و سن تعیین میشود. جدول زیر بهترین زمان را نشان میدهد:
| معیار | بهترین زمان | دلیل |
|---|---|---|
| فصل | بهار و پاییز | تعادل دما و رطوبت، کاهش خطر عفونت |
| روز | صبح زود (۸ تا ۱۱ صبح) | فعالیت متابولیسم بالا، خونرسانی بهتر |
| وضعیت | پس از صبحانه سبک | جلوگیری از سرگیجه ناشی از ناشتا بودن |
| سن | ۱۴ تا ۶۰ سال | بهترین پاسخدهی بدن به پاکسازی |
عوارض فصد خون و افرادی که نباید فصد کنند
فصد خون با تجهیزات استریل و پرستار مجرب، عارضهای ندارد. عوارض نادر شامل:
- سرگیجه موقت (به دلیل کاهش حجم خون)
- کبودی محل برش (در ۵ درصد موارد)
- عفونت (با تجهیزات یکبار مصرف = صفر)
ممنوعیت مطلق: بارداری، کمخونی شدید، سرطان فعال، فشار خون خیلی پایین، بیماریهای انعقادی
فصد خون بهتر است یا حجامت؟ (جدول مقایسه کامل)
| ویژگی | فصد خون | حجامت |
|---|---|---|
| حجم خون | ۵۰ تا ۵۰۰ سیسی | ۵ تا ۵۰ سیسی |
| سمزدایی | عمیق و سیستمیک (کل بدن) | موضعی (فقط ناحیه حجامت) |
| غلظت خون | عالی (کاهش هماتوکریت) | ضعیف (تأثیر ناچیز) |
| درد | کم (با بیحسی موضعی) | متوسط تا زیاد |
| مدت اثر | ۳ تا ۶ ماه | ۱ تا ۲ ماه |
مراکز معتبر فصد خون در ایران (تهران، شیراز، کرج)
فصد خون در تهران (شبانهروزی و در منزل)
کارن هومکر اولین و بزرگترین مرکز فصد خون در منزل تهران است که خدمات زیر را ارائه میدهد:
- اعزام پرستار مجرب در کمتر از ۶۰ دقیقه به تمام نقاط تهران
- تجهیزات کاملاً استریل و یکبار مصرف
- پوشش مناطق: رسالت، تجریش، صادقیه، ونک، قیطریه، پاسداران، سعادتآباد، شهرک غرب و ...
- انجام فصد با سرم برای افراد ضعیف
فصد خون شیراز
- کلینیک طب سنتی ابن سینا – بلوار چمران
- مرکز فصد خون حافظیه – میدان حافظیه
فصد خون کرج
- کلینیک سپهر – گوهردشت
- مرکز طب سنتی مهر – جهانشهر
هزینه فصد خون در منزل تهران (تعرفه ۱۴۰۴)
| خدمات | هزینه (تومان) | شامل چه مواردی است؟ |
|---|---|---|
| فصد خون معمولی | از 600/td> | برش رگ، خروج خون، پانسمان، مشاوره |
| فصد خون با سرم | بستگی به سرم | فصد + تزریق سرم رینگر ۵۰۰ سیسی |
| فصد + آزمایش خون | تماس بگیرید | فصد + آزمایش CBC + مشاوره پزشک |
تماس فوری: ۰۹۱۲۰۷۶۶۸۰۱
karenhc.com |
اینستاگرام
سوالات متداول درباره فصد خون (پاسخ کامل)
انواع فصد خون کدامند؟
فصد دست (بازویی)، فصد پا (صافن)، فصد گردن (ژوگولار)، فصد زبان و فصد پشت گوش. هر کدام برای هدف درمانی خاصی استفاده میشوند.
فصد خون به انگلیسی چیست؟
در پزشکی مدرن: Phlebotomy یا Therapeutic Phlebotomy. در طب سنتی: Bloodletting یا Venesection.
فصد خون برای چی خوبه؟
غلظت خون، فشار خون بالا، کبد چرب، جوش صورت، میگرن، خستگی مزمن، واریس، سمزدایی بدن، تقویت سیستم ایمنی و تعادل اخلاط.
چند بار در سال فصد کنیم؟
۱ تا ۳ بار در سال، بسته به وضعیت بیمار و نظر پزشک. برای غلظت خون بالا، هر ۳ ماه یک بار توصیه میشود.
فصد خون در منزل امن است؟
بله، کاملاً امن است. پرستاران کارن هومکر با تجهیزات استریل یکبار مصرف، بیحسی موضعی و نظارت کامل، فصد خون را در منزل انجام میدهند.
آخرین بهروزرسانی: ۲۲ آبان ۱۴۰۴
منابع: ابن سینا (کتاب قانون)، سازمان جهانی بهداشت (WHO)، PubMed، Iranian Journal of Traditional Medicine، Journal of Hematology
نظرات شما